CHUYÊN ĐỀ WEBINAR PARTICLE MEASURING SYSTEMS (PMS)

Trong các cuộc thanh tra phòng sạch dược phẩm theo EU GMP Annex 1 và WHO-GMP, một chứng chỉ hiệu chuẩn chỉ ghi vỏn vẹn ‘Máy hoạt động bình thường’ sẽ ngay lập tức bị thanh tra viên bác bỏ. Tiêu chuẩn ISO 14644-1 mục A.2.2 quy định bắt buộc: Mọi máy đếm tiểu phân quang học (LSAPC) dùng để phân loại và giám sát phòng sạch phải được hiệu chuẩn theo đầy đủ các phép thử của tiêu chuẩn ISO 21501-4. Dựa trên hội thảo khoa học của Hãng Particle Measuring Systems (PMS), bài viết này phân tích sâu sắc 7 chỉ tiêu kỹ thuật sống còn của ISO 21501-4 và ranh giới với các dịch vụ hiệu chuẩn trôi nổi.

📌 Điểm quan trọng cần hiểu: TẦM QUAN TRỌNG PHÁP LÝ CỦA HIỆU CHUẨN ISO 21501-4

ISO 21501-4 không đơn thuần là phép so sánh số đo giữa hai máy cạnh nhau, mà là phương pháp kiểm định chuẩn hóa đo lường độc lập. Một máy đếm hạt chỉ được coi là hợp chuẩn khi chứng minh được độ phân giải kích thước hạt (Size Resolution ≤ 15%), hiệu suất đếm hạt (Counting Efficiency 50% ± 20% tại ngưỡng nhạy nhất và 100% ± 10% tại ngưỡng lớn hơn), tỷ lệ đếm giả (False Count Rate) và độ chính xác lưu lượng hút (Flow Rate Accuracy ± 5%).

Trước năm 2007, các nhà sản xuất máy đếm hạt thường áp dụng tiêu chuẩn ASTM F649 hoặc JIS B9921. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn cũ này có kẽ hở kỹ thuật rất lớn: Khi mang hai máy đếm hạt của hai hãng khác nhau (hoặc thậm chí cùng một hãng) vào cùng một phòng sạch Grade A, kết quả đếm hạt giữa hai máy có thể chênh lệch nhau tới 300% đến 500% mà cả hai máy vẫn có chứng chỉ hiệu chuẩn hợp lệ!

Nguyên nhân là do các phương pháp cũ không quy định chặt chẽ về độ phân giải kích thước chùm laser và hiệu suất đếm. Tiêu chuẩn ISO 21501-4 (Determination of particle size distribution — Single particle light interaction methods — Part 4: Light scattering airborne particle counter for clean spaces) ra đời để chuẩn hóa toàn cầu phương pháp thử, triệt tiêu sự sai lệch đo lường và tạo ra sự tương đồng dữ liệu giữa các thiết bị.

Hội thảo của Particle Measuring Systems đã phân tích từng bước thực hiện 7 chỉ tiêu kỹ thuật khắt khe:

1. Hiệu chuẩn cỡ hạt (Size Calibration): Bơm tối thiểu 3 đến 5 loại hạt chuẩn Polystyrene Latex (PSL) có kích thước khác nhau (được chứng nhận liên kết NIST) vào buồng đo để vẽ đường cong chuẩn điện áp (Voltage Calibration Curve).
2. Độ phân giải kích thước hạt (Size Resolution): Tính toán độ rộng của phân bố xung điện áp tại nửa chiều cao cực đại (FWHM) khi đo hạt chuẩn PSL. Độ phân giải bắt buộc phải $\le 15\%$ để đảm bảo không bị chồng lấn kênh hạt.
3. Hiệu suất đếm hạt (Counting Efficiency): So sánh số đếm của máy thử nghiệm với thiết bị chuẩn tham chiếu cấp cao (thường là Máy đếm ngưng tụ hạt CPC – Condensation Particle Counter hoặc máy đo chuẩn của Hãng PMS). Hiệu suất phải đạt $50\% \pm 20\%$ tại kênh kích thước nhỏ nhất và $100\% \pm 10\%$ tại kênh kích thước gấp 1.5 đến 2 lần.
4. Tỷ lệ đếm giả (False Count Rate / Zero Count): Lắp quả lọc HEPA Zero Filter vào đầu hút mẫu, đo liên tục trong tối thiểu 60 phút. Tỷ lệ đếm giả tại giới hạn tin cậy 95% không được vượt quá số lượng hạt tối đa quy định của nhà sản xuất.
5. Độ chính xác lưu lượng hút (Flow Rate Accuracy): Đo lưu lượng bằng đồng hồ đo lưu lượng khối chuẩn (Mass Flow Meter). Sai số lưu lượng thực tế không được vượt quá $\pm 5\%$ so với giá trị danh định (ví dụ 28.3 LPM phải nằm trong dải 26.88 – 29.71 LPM).
6. Thời gian đáp ứng lấy mẫu (Sampling Time / Sampling Volume): Sai số thời gian chu kỳ đo không được vượt quá $\pm 1\%$.
7. Nồng độ hạt tối đa (Maximum Particle Concentration Limit): Xác định giới hạn nồng độ hạt mà máy có thể đo được mà hiện tượng trùng lặp hạt (Coincidence Loss) không vượt quá 10%.

Nhiều nhà máy dược phẩm vì muốn tiết kiệm chi phí đã thuê các đơn vị đo lường bên ngoài không có ủy quyền của PMS để hiệu chuẩn. Các chuyên gia PMS chỉ ra những sai phạm kỹ thuật phổ biến:

• Chỉ đo Zero Count và lưu lượng: Các đơn vị này không có thiết bị tạo hạt aerosol chuẩn và buồng hòa trộn hạt PSL, họ chỉ cắm quả lọc HEPA đo Zero Count trong 5 phút rồi cấp giấy chứng chỉ ‘ISO 21501-4’. Đây là hành vi gian lận kỹ thuật (Fraudulent Calibration).
• Không có phần mềm can thiệp vào bộ nhớ EEPROM của máy: Chỉ có kỹ sư được PMS đào tạo và cấp bản quyền phần mềm chuyên dụng Facility Diagnostic Software mới có quyền nạp lại bảng hệ số điện áp vào bộ nhớ bo mạch chủ của máy Lasair Pro hay IsoAir Pro. Các đơn vị ngoài hoàn toàn không thể chỉnh sửa độ lệch điện áp của diode laser khi bóng laser bị lão hóa theo thời gian.
• Hạt chuẩn trôi nổi: Sử dụng hạt chuẩn giá rẻ không có truy xuất nguồn gốc đo lường NIST dẫn đến việc căn chỉnh máy bị sai lệch hoàn toàn.

Mục 4.2 của ISO 14644-1:2015 nêu rõ: ‘Thiết bị đo hạt phải có chứng chỉ hiệu chuẩn hợp lệ; tần suất và phương pháp hiệu chuẩn phải dựa trên quy chuẩn hiện hành, khuyến nghị phương pháp ISO 21501-4.’

Nếu nhà máy dùng một thiết bị không được hiệu chuẩn đầy đủ theo ISO 21501-4 để thẩm định phân loại Grade A, thì toàn bộ báo cáo phân loại phòng sạch đó sẽ bị coi là vô giá trị trước các thanh tra viên quốc tế (EU GMP, PIC/S, TGA, US FDA), buộc nhà máy phải thẩm định lại từ đầu và đình chỉ xuất xưởng các lô thuốc liên quan.

Với vai trò là Authorized Sales and Service Center của Particle Measuring Systems tại Việt Nam, Sao Nam tự hào sở hữu phòng thí nghiệm hiệu chuẩn hiện đại:

• Trang bị đầy đủ hệ thống máy phát hạt chuẩn khí dung PMS, máy pha loãng nồng độ hạt và hạt chuẩn NIST Count-Cal chính hãng.
• Đội ngũ kỹ sư dịch vụ được cử sang đào tạo trực tiếp tại các trung tâm đào tạo toàn cầu của PMS tại Mỹ và Châu Âu, có chứng chỉ ủy quyền sửa chữa và hiệu chuẩn chính thức.
• Cung cấp báo cáo hiệu chuẩn chuẩn mực ISO 21501-4 kèm bảng dữ liệu thử nghiệm chi tiết của từng kênh hạt, bảng tính độ bất định đo lường (Measurement Uncertainty) và tem hiệu chuẩn chính hãng PMS.

Tiêu Chí Kỹ Thuật	Hiệu Chuẩn Ủy Quyền PMS Sao Nam (ISO 21501-4)	Hiệu Chuẩn Trôi Nổi Bên Ngoài
Phần mềm căn chỉnh bo mạch	Phần mềm chính hãng PMS, can thiệp chỉnh EEPROM.	Không có; chỉ đo kiểm bên ngoài, không chỉnh được máy.
Số lượng phép thử thực hiện	Đầy đủ 7 phép thử bắt buộc của ISO 21501-4.	Chỉ thử lưu lượng và Zero Count (bỏ qua 5 phép thử).
Hạt chuẩn hiệu chuẩn	Hạt chuẩn NIST Count-Cal chính hãng, còn hạn dùng.	Dung dịch hạt tự pha hoặc không dùng hạt chuẩn.
Độ phân giải kênh hạt	Đo kiểm FWHM $\le 15\%$ cho từng kích thước hạt.	Hoàn toàn không đo độ phân giải kích thước.
Hiệu suất đếm Counting Efficiency	Đo kiểm đối chiếu với máy chuẩn cấp cao của PMS.	Không có máy đối chứng, không đo hiệu suất đếm.
Linh kiện thay thế khi hư hỏng	100% linh kiện chính hãng PMS (laser, bơm, thấu kính).	Linh kiện tháo máy cũ hoặc không có linh kiện thay thế.
Giá trị pháp lý trước thanh tra	Được công nhận toàn cầu (FDA, EMA, WHO, PIC/S).	Rủi ro rất cao bị thanh tra cGMP bác bỏ chứng chỉ.

LIÊN HỆ TƯ VẤN KỸ THUẬT & DỊCH VỤ HIỆU CHUẨN PMS CHÍNH HÃNG

Công ty TNHH TM HC DV KT SAO NAM là Authorized Sales and Service Center của Particle Measuring Systems (PMS) tại Việt Nam. Chúng tôi cung cấp giải pháp máy đếm tiểu phân, lấy mẫu vi sinh, thẩm định DQ/IQ/OQ và dịch vụ hiệu chuẩn On-site chuẩn ISO/IEC 17025.

📞 Hotline: 0903 938 641 ✉️ Email: info@saonamchem.com 🌐 Trang Liên Hệ

📍 Trụ sở: 92 Đường số 13, Phường Bình Trị Đông B, Quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh

English Technical Summary · Cleanroom Contamination Control